Những điều bé xíu

Miền Tây có một nền kinh tế tảo tần, tử tế nằm ở dưới ghe, tiếng rao trên đường, đầu chợ, cuối chợ, trong cái túi nilon buộc vội treo trước cửa nhà.

Nó vận hành bằng những con người chân chất, dễ gần, dễ thương, từ từ bình tĩnh và rất kém than thân.

Nền kinh tế ấy không sang, nhưng tinh và chất. Nó biết nhà nào có trẻ con không ăn sáng, mà ăn hộp sữa chua, bịch snack rồi đến trường, cụ nào kiêng mỡ, chị nào giảm cân, người nào dị ứng, ai đang kẹt thì cứ nói “ăn đi mơi tính, nào tính cũm đượt”.

Ở đó, dữ liệu khách hàng không nằm trên đám mây, nó nằm trong đầu bà bán thịt, anh bán cá, chị bán sữa chua, anh bán chổi, người bán cây dưới ghe, hàng xóm có trái bình bát chín mọng, có chiếc bánh bao thơm phức treo trước cổng nhà. Nó được lưu trữ bằng năm tháng và bằng một thứ tình cảm không thể gọi tên, vì gọi ra nghe hơi sến.

Người ta hay nói đến kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Miền Tây còn có kinh tế “mơi trả”, kinh tế “như mọi khi”, kinh tế “Hai ghi sổ”, “Tám cho thêm thịt”, “Bảy cho thêm bịch cốt dừa”…

Nó nhỏ, lắt nhắt, nhiều tiền lẻ. Nhưng chính tiền lẻ mới là thứ giữ cho con người ta sáp gần lại với nhau, ấm bụng theo nhiều nghĩa. Nền kinh tế này tử tế cả khi xã hội chạy đi khi gặp va chạm giao thông ở ngoài đường, thì họ lại lao vào và nói “gọi xe cho đi bệnh diện đi”, “lẹ lên hông con người ta chớt goỳ”… ôi cái nền kinh tế lục bục như nồi nước súp hủ tiếu trong quầy, bền bỉ như cái ghế nhựa đã nứt mà chưa chịu gãy.

Miền Tây hóa ra không giữ người ta bằng sự nghìn năm văn vở của những giáo sư hiền triết viết lách mà bằng những bịch nilon cốt dừa, đường thắng, vài cọng hành lá, vài trái ớt thêm sau khi đã mua hàng. Và bằng cái giọng dễ thương của người địa phương đầy chân thành, dễ mến.

Cái hay là trong cái nóng miền Tây, người ta vẫn ăn lẩu. Hàng hủ tiếu vẫn đỏ lửa, người ngồi quạt sườn cơm tấm bên bếp than. Lửa tiếp lửa làm cho người miền Tây luôn hào sảng, đầy tính nhiệt thành. Có khi nực rực trời người ta cảm nhận nắng nóng như đang phả vào mình hung hăng giao chiến. Nhưng tối đến, trời hồng phủ khắp trời yêu người ta lại ra đường, kéo ghế làm chén chè tào lao vài ba chuyện phiếm rồi về.

Người miền Tây mệt rồi vẫn thế, vẫn cứ nói trêu giỡn được sau một ngày vác lúa ướt sũng áo, vẫn ăn vội được hộp xôi rồi chạy xe tiếp, vẫn bán những thứ nhỏ bé tưởng chừng như bỏ, vẫn yêu nồng cháy dù ở trên ghe lênh đênh hay trên đường chạng vạng, vẫn cáu quạo vài ba lời thốt lên đặc sản, rồi vẫn cứ cười hào sảng.

Trong cái nóng rực lửa, cháy da, đen như Miên ấy, người miền Tây nom hơi mướt mát, hơi tội tội nhưng thật kiên cường và hạnh phúc như những mầm lúa non vươn lên từ rặng đường nứt nẻ.

Hoàng Anh